{"id":1263,"date":"2014-05-19T17:36:56","date_gmt":"2014-05-19T17:36:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kvalevaag.se\/?page_id=1263"},"modified":"2022-06-06T17:04:35","modified_gmt":"2022-06-06T17:04:35","slug":"olavs-sagner","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sandbox.kvalevaag.se\/?page_id=1263","title":{"rendered":"Olavs s\u00e4gner"},"content":{"rendered":"

Olavs s\u00e4gner del 1<\/strong><\/h2>\n

Olav den helige och trollet Sigge<\/strong><\/p>\n

Det er fleire segnar knytta til bautasteinen ”Jomfru Marias Syn\u00e5l”. Ei av dei handlar om Olav den heilage og trollet Sigge.<\/em><\/p>\n

Olav den heilage ville byggje ei steinkyrkje med t\u00e5rn p\u00e5 kongsgarden sin p\u00e5 Avaldsnes. Sj\u00f8l hadde han lita tid fordi han st\u00f8tt for rundt i landet og kristna folket, difor gjorde han ei pakt med ein rise eller eit troll som hadde bustad inni ein av dei gamle gravhaugane oppe p\u00e5 Blodheia. Avtala gjekk ut p\u00e5 at risen skulle vera bygningsmann, og han skulle f\u00e5 sola, m\u00e5nen eller kongen si sjel i l\u00f8n hvis kyrkja stod ferdig innan ei viss tid. Risen tok fatt p\u00e5 arbeidet, og slike underjordiske byggjer med trollskap, mykje fortare enn ein kristen mann kan tru. Siste dagen f\u00f8r fristen gjekk ut, blei Olav den heilage verkeleg ottefull. Det s\u00e5g ut til at risen ville bli ferdig innan tidfristen og kva skulle kongen s\u00e5 gjera? Ikkje ein gong kongar kan henta ned sola og m\u00e5nen. Korleis skulle Olav berga sjela si? Utp\u00e5 kvelden reid kongen opp p\u00e5 Blodheia der slaget mellom H\u00e5kon den gode og s\u00f8nnene til Eirik Blod\u00f8ks ein gong stod. Ein av desse haugane blir kalla ”Prinsahaugen”. Innanfr\u00e5 denne haugen h\u00f8yrde Olav barnegr\u00e5t. Han stogga hesten og lydde. D\u00e5 h\u00f8yrde han ei kvinne som song. Ro, ro liten kind snart kjeme Sigge, far din med sol og m\u00e5ne til badne N\u00e5 visste Olav den heilage kva trollet blei kalla. Han var berga! For alle veit at hvis kristen mann nemner trollet ved namn, d\u00e5 blir trollet til stein. Kongen reid attende til kyrkja og g\u00f8ymde seg inn\u00e5t kyrkjeveggen. D\u00e5 risen skulle leggja siste steinen p\u00e5 kyrkjet\u00e5rnet, ropte Olav: ”Akta deg n\u00e5, Sigge, den siste steinen vil ikkje ligge.” I det same sprakk risen. Han blei til stein og datt hovudstups ned i molda norved kyrkja. Der st\u00e5r han enn\u00e5 og vitnar om at det gode skal vinne over det vonde, nett slik kongen vann over trollet.Segna fortel vidare at dommedag kjem n\u00e5r toppen r\u00f8rer kyrkjeggen. Difor har avaldsnesprestane fr\u00e5 eldgamle tider akta p\u00e5 steinen. I m\u00f8rke vinternetter har dei klatra opp og banka bitar av toppen kvar gong han har vore farleg n\u00e6r kyrkjeveggen. Slik har avaldsnesprestane redda verda fr\u00e5 undergong. Ja, nokre trur at prestane p\u00e5 Avaldsnes framleis driv p\u00e5 med dette.<\/p>\n

Olav den helige och de fem d\u00e5rlige jungfruarna<\/strong>
\nP\u00e5 Norheim like nord for Avaldsnes, st\u00e5r fem h\u00f8ge batutasteinar i ei stjerneforma steinsetting. Inne i steinsettinga l\u00e5g ei grav fr\u00e5 yngre romertid (ca. 350 e. Kr). Tradisjonen fortel at denne stjerneforma steinsettinga er ein del av eit religi\u00f8st\/magisk kaldendersystem. Triangelforma skal vera symbol p\u00e5 den kvinnelege, mens sj\u00f8lve bautasteinane er fallossymbol. Steinsettinga blir kalla ”Dei fem d\u00e5rlege jomfruer”. Her skal du h\u00f8yra kvifor.<\/em><\/p>\n

Olav den heilage for titt rundet i landet og kristna folket sitt. Ein gong kom han nordanfr\u00e5 og skulle til kongsgarden p\u00e5 Avaldsnes. D\u00e5 han kom fram dit Karmsundet er p\u00e5 det smalaste, s\u00e5g han fem kaute jenter som stod p\u00e5 fastlandssida og vinka p\u00e5 han. Men kongen let seg ikkje freiste. Istaden ropte han h\u00f8gt. ”St\u00e5 n\u00e5 der og bli til stein, tedess eg kjeme tebars igjen.” Straks blei jomfruene til stein. Der st\u00e5r dei enn\u00e5 og ser utover Karmsundet mot Olavskyrkja p\u00e5 Avaldsnes.<\/p>\n

Olavs s\u00e4gner del 2<\/strong><\/h2>\n

Olav p\u00e5 Torvastad<\/strong><\/p>\n

\u00c4ldre versionen<\/strong>
\nSt. Olav blei ein gong forfylgt av fiendar gjennom Karmsundet. Ein annan fiendefl\u00e5te venta nord ved Sletta. Kongen rodde d\u00e5 skipet sitt ut til Skyllingstad. Herifr\u00e5 drog han og mannskapet fart\u00f8yet gjennom Brekkedalen der det f\u00f8r hadde vore sj\u00f8botn. S\u00e5 l\u00e5g dei og venta i Vikingstadv\u00e5gen til fiendane segla bort. Under arbeidet med \u00e5 dra skipet over land, blei kongen og mennene hanst t\u00f8rste, men det var ikkje vatn i n\u00e6rleiken. Kongen stakk d\u00e5 handa si ned i fjellknausen og straks blei hola fylt med godt kjeldevatn. Denne kjelda skulle aldri bli t\u00f8rr, baud kongen, og slik har det vore sidan dess. Sj\u00f8lv om ein t\u00f8mer kjelda og det ikkje kjem ein regndrope fr\u00e5 himmelen, s\u00e5 st\u00e5r ho neste dag full av vatn. Mange er blitt friske av dette kjeldevatnet som skal vera s\u00e6rs godt mot augnesjukdomar. B\u00e5de pilegrimar og andre som drakk av kjeldevatnet, bruka \u00e5 takka heilage Olav ved \u00e5 setja fr\u00e5 seg sm\u00e5 kors av pinnar og str\u00e5 i n\u00e6rleiken av kjelda.<\/p>\n

Ein annan versjon av denne segna fortel at skipet hans Olav skar rett gjennom fjellet, og der det glei fram, rann sj\u00f8en etter. Olavskjelda ligg p\u00e5 Torvastad, men nokre f\u00e5 hundre meter mot vest finn vi Hovland, der den gamle prestegarden ligg i dag. Som namnet seier, kan det i f\u00f8rkristen tid ha st\u00e5tt eit hov her. Me veit at vatn spela ei stor rolle i den norr\u00f8ne mytologien, og kanskje hadde vatnet i Olavskjelda ogs\u00e5 ein funksjon i heidensk tid.<\/em><\/p>\n

Yngre versionen<\/strong>
\nFr\u00e5 havet p\u00e5 vestsida av Torvastad sokn g\u00e5r det ein dal innover land. Dalbotnen ligg berre nokre f\u00e5 meter over havm\u00e5let. I gamle dagar gjekk sj\u00f8en inn over her, slik at det var eit sund mellom austre og vestre delen av Torvastad. Sagnet seier at Olav den heilage kom seglande gjennom dette sundet. D\u00e5 han var komen halvvegs, fekk han h\u00f8yra at dei ikkje hadde meir vatn ombord i skipet. Kongen gjekk d\u00e5 opp p\u00e5 land. Han hadde jarnhanskane sine p\u00e5 seg og trykte lett med handa si ei hole i fjellet. Straks kom det fossande opp klart, godt vatn s\u00e5 alle fekk drikke seg utyste. Kjelda kan du sj\u00e5 den dag i dag. Ho blir kalla ”Olskjell\u00e5” og blir aldri tom for vatn. Er du sjuk, blir du frisk av vatnet i ”Olskjell\u00e5”, og har du vorter p\u00e5 hendene, s\u00e5 skal du berre g\u00e5 til Olavskjelda og duppa dei ned der eit par gonger, s\u00e5 blir du snart fri fr\u00e5 vortene dine.
\nD\u00e5 skipet hans Olav sokk<\/p>\n

”Sagnet seier at Olav den heilage let skipet sitt liggja p\u00e5 Vikingstadsj\u00f8en, ved Saksedne. S\u00e5 gjekk han derifr\u00e5 te Avaldsnes – te kongsgarden sin. D\u00e5 Olav kom tebars te Saksedne, var skipet sokke. Far min kjente spantet av eit skip der ein gong, sa han. Han sette dreggen i det, med d\u00e5 dei drog i, retta spantet dreggjaklone. Seinare fekk han ’kje tak i det. Det var ved Uredne skipet l\u00e5g.”<\/p>\n

Ber\u00e4ttat av Ivar Vikingstad (f. 1896) Far till Ivar hette J\u00f8rgen Vikingstad (f. 1858)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Olavs s\u00e4gner del 1 Olav den helige och trollet Sigge Det er fleire segnar knytta til bautasteinen ”Jomfru Marias Syn\u00e5l”. Ei av dei handlar om Olav den heilage og trollet Sigge. Olav den heilage ville byggje ei steinkyrkje med t\u00e5rn p\u00e5 kongsgarden sin p\u00e5 Avaldsnes. Sj\u00f8l hadde han lita tid fordi han st\u00f8tt for rundt […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":1244,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sandbox.kvalevaag.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1263"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sandbox.kvalevaag.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sandbox.kvalevaag.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sandbox.kvalevaag.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sandbox.kvalevaag.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1263"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sandbox.kvalevaag.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9468,"href":"https:\/\/sandbox.kvalevaag.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1263\/revisions\/9468"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sandbox.kvalevaag.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1244"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sandbox.kvalevaag.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}